Prorocy

Rzeczyca Sucha, piątek, 29 stycznia 2016 roku

W lesie na wydmie trzy dorodne dęby
u których szukam rady i pomocy
bo chóry milczą odeszli prorocy
(...)

Czy bezpowrotnie przeminęli już prawdziwi prorocy?

                                 Peter Paul Rubens, Prorok Daniel w jaskini lwów (1614 - 1616)                              National Gallery of Art w Waszyngtonie

Ciemność

Rzeczyca Sucha, czwartek, 28 stycznia 2016 roku


Poezja zstępująca w mroczne otchłanie egzystencji. Aleksander Wat w liście do Józefa Czapskiego z 1962 roku: (...) Zostały więc dla nas - późnych potomków - tylko sprawy i złoża najciemniejsze, najbardziej intymne, najmniej docieczone ... Czy można je rozjaśnić mocą słowa?

J. Rollin (Kurt Kaufmann), Nokturn - moczary (bez daty)

Obraz i podobieństwo

Środa, 27 stycznia 2016 roku

Medytacyjny „Tryptyk rzymski”. Rozważania nad Księgą Rodzaju. Słowa z Genesis: „Widział Bóg, że wszystko, co uczynił, było bardzo dobre”. U wejścia do Kaplicy Sykstyńskiej papież – poeta postawi pytanie o Boskie dzieło stworzenia i historię ludzkości zapisaną czynami człowieka. W kolejnych wersach pojawi się też odpowiedź:

Czy temu nie przeczą dzieje?

Choćby nasz wiek dwudziesty! I nie tylko dwudziesty! 

A jednak żaden wiek nie może przesłonić prawdy

o obrazie i podobieństwie. 

Michał Anioł, Stworzenie Adama - fresk w Kaplicy Sykstyńskiej (1511)

Intelektualiści

Wtorek, 26 stycznia 2016 roku


Jakiej pragną rzeczywistości? Chrystusowej? Ze świętych ksiąg? Filozofów? Poetów? Wykreowanej refleksją w zaciszu gabinetów, bibliotek i pracowni, którą należy stworzyć? Lechoń w „Dzienniku”: Bo „ królestwo intelektualistów” nie jest „ z tego świata”.

Hans Holbein Młodszy, Erazm z Rotterdamu (1523), National Gallery w Londynie

  

"Nikt nie umiera za siebie ..."

Rzeczyca Sucha, poniedziałek, 26 stycznia 2016 roku

17 lipca 1794 roku na Place du Trône Renversé w Paryżu ostrza gilotyny Rewolucji doświadczyło szesnaście karmelitanek z Compiègne. Oskarżono je o pozostawanie we wspólnocie zakonnej, wbrew zakazowi władz.W "Dialogach karmelitanek" Bernanosa siostra Blanca de la Force słyszy słowa innej zakonnicy: Nikt nie umiera za siebie, lecz jedni za drugich, albo nawet jedni w miejsce drugich, kto wie?

Wydarzenia na Place du Trône Renversé 

Życie

Poniedziałek, 25 stycznia 2016 roku

Życie jest tylko przechodnim półcieniem,
Nędznym aktorem, który swą rolę
Przez parę godzin wygrawszy na scenie
W nicość przepada - powieścią idioty,
Głośną, wrzaskliwą, a nic nie znaczącą.

Nihilistyczne słowa z Szekspirowskiej tragedii. Wygłoszone przed śmiercią. Czy w ostatniej godzinie mógłby je wypowiedzieć również ktoś pogodzony ze światem, spełniony, nie obciążony zbrodnią?

George Cattermole, Macberth instructing the murderers employed to kill Banquo (ok. 1850)
Victoria and Albert Museum w Londynie

Teatr

Rzeczyca Sucha, niedziela, 24 stycznia 2016 roku

Jaki jest współczesny teatr? Jaka jest współczesna publiczność? Ukazaniu się „Makbeta” w przekładzie Antoniego Libery towarzyszyła refleksja Mrożka: … teatr nie chce i nie umie już mówić, a publiczność słuchać. Sztuka mówienia i słuchania zanika, choć jednocześnie coraz więcej się gada, o teatrze, w teatrze i wszędzie indziej.

Globe Theatre w Londynie w czasach Szekspira 

Wątpienie

Rzeczyca Sucha, sobota, 23 stycznia 2016 roku


Na obrazie Caravaggia apostoł Tomasz wkłada palec w ranę Chrystusa. W dedykowanym arcybiskupowi Życińskiemu wierszu Herberta padają słowa:

(...)
Wskazujący palec Tomasza
prowadzi z góry
ręka Mistrza

a więc dozwolone jest wątpienie
zgoda na pytanie
(...)

Caravaggio, Niewierny Tomasz (ok.1595- 1596), Pałac Sanssouci w Poczdamie

Dusza świata

Rzeczyca Sucha, sobota, 23 stycznia 2016 roku


Jeżeli po śmierci nicość i niebyt? Pytanie to rodzi kolejne. Mickiewiczowski Gustaw woła: Więc żadnych nie ma duchów? / (z ironią) Świat ten jest bez duszy?

                      William-Adolphe Bouguereau, Dusza uniesiona do niebios (1878),                        Musée d'art et d'archéologie du Périgord w Périgueux

Pragnienie poezji

Piątek, 22 stycznia 2016 roku

Pragnienie poezji. Gdzie bije jego źródło? W potrzebie przezwyciężenia wyobcowania? W woli ucieczki przed egzystencjalnym niepokojem? „Barbarzyńcy” Zagajewskiego: (…) Ale my także zaznaliśmy samotności / i lęku, i zapragnęliśmy poezji.

Caspar David Friedrich, Wędrowiec nad morzem mgły (1818), Kunsthalle w Hamburgu

Wiara w człowieka

Rzeczyca Sucha, czwartek, 21 stycznia 2016 roku

Dorocie Zańko i Jarosławowi Gowinowi arcybiskup Życiński powiedział: Kapłaństwo, a zwłaszcza biskupstwo, to kolosalna dawka prawdy o człowieku. Także tej prawdy bardzo gorzkiej o najgłębszych zakamarkach ludzkiej psychiki oraz o zdarzeniach, o których wie niewiele osób albo prawie nikt. To przejście od marzeń do prawdy prowadzi przez jakiś zaułek kryzysu wiary w człowieka. Kiedy zawodziły kolejne osoby, na które się liczyło, powtarzałem sobie za Herbertem słowa, które poeta kierował do Marka Aurelego: »Zdradzi cię wszechświat astronomia, / rachunek gwiazd i mądrość traw / i twoja wielkość zbyt ogromna / i mój bezradny Marku płacz«. Kryzys wiary w człowieka odnajdywał jednak odcień nowej nadziei dzięki wierze w Boga. Astronomia i mądrość traw mogły zdradzić, ale Chrystus pozostawał niezmiennie bliski. Przypominał, że nie wolno nam zdrady Judasza ani zaparcia Piotra przenosić na wiernego Jana czy na Marię klęczącą w zapatrzeniu u stóp Mistrza.

 Rogier van der Weyden i pracownia, Ukrzyżowanie ze św.Janem i Marią pod krzyżem                      (dyptyk, ok.1464), Philadelphia Museum of Art

Śmieszność i nędza

Czwartek, 21 stycznia 2016 roku


Śmierć konsula Krögera. Wraz z nim umiera firma. Wdowa wyjeżdża bezpowrotnie. Rodzinny dom wystawiony na sprzedaż. A syn? Tonio także opuszcza miasto. Porzuca wodotrysk, stary orzech włoski i morze.  … oddał się mocy ducha i słowa, królującej z uśmiechem nad bezwiednym i niemym życiem. Oddał się jej z młodzieńczą namiętnością, ona zaś nagrodziła go wszystkim, co ma do darowania, i zabrała mu wszystko, co zwykła zabierać jako odpłatę. Zaostrzyła jego wzrok i pozwoliła mu przejrzeć wielkie słowa, które wzdymają pierś ludzką, otworzyła mu dusze ludzkie i duszę jego własną, uczyniła go jasnowidzem i pokazała mu wnętrze świata i te ostateczności, które kryją się za słowami i czynami. Ale to, co ujrzał, było śmiesznością i nędzą – śmiesznością i nędzą. 

Tomasz Mann